Ferhat Aslan’ın hazırlamış olduğu “Ayasofya Efsaneleri (Tespit-İnceleme) adlı doktora tezinin prestij kitap olarak basımı ile ilgili çalışmalar “İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı” tarafından başlatıldı.

İstanbul; coğrafi olarak Avrupa ve Asya kıtalarını birbirine bağladığı gibi, tarihî derinliğiyle dünya siyasetine yön veren imparatorluklara başkentlik yaparak dünyanın kaderinde söz sahibi olmuş, kültürel zenginliğiyle de üç medeniyeti besleyip büyütmüş dünyanın en eski şehirlerinden biridir. İstanbul’un siluetini, tarihî dönemler itibarıyla üzerinde doğup büyüyen medeniyetin bağlı bulunduğu dine ait mabetler şekillendirmiştir. Hiç şüphesiz ki bu mabetlerin başında yapıldığı dönemde dünyanın en büyük kilisesi olan Ayasofya gelmektedir. Ayasofya, İstanbul’un köklü ve zengin tarihinin hemen her dönemine şahit olduğu gibi bu dönemlerin de baş aktörü olmuştur. Tarih boyunca İstanbul denildiğinde ilk akla gelen kentsel imge “Ayasofya” olmuş, bu büyük mabet âdeta İstanbul ile özdeşleşmiştir.

25 Aralık 537’de açılışından, 29 Mayıs 1453’te İstanbul’un Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilmesine kadar 915 sene 5 ay 5 gün “Patrik Katedrali”, İstanbul’un fethinden 24 Kasım 1934’te alınan kararla müze oluncaya kadar 481 yıl 5 ay 16 gün “Büyük Fetih Camii”, bu tarihten itibaren ise “Ayasofya Müzesi” olarak varlığını devam ettiren bu tarihî eser, Hristiyanlık ve İslamiyet olmak üzere iki büyük dinin en önemli mabedi olmuştur. Ayasofya sadece dinî bir merkez olmanın ötesinde gerek Bizans gerekse Osmanlı imparatorluklarının sosyal ve siyasal hayatının da merkezlerinden birini teşkil etmiştir. Bundan dolayı da Ayasofya; tarih, dinler tarihi, kültür tarihi, sanat tarihi ve özellikle de mimari açıdan pek çok bilim adamının ilgi odağı olmuştur. Bu ilginin neticesinde Ayasofya ile ilgili ciltler dolusu eser neşredilmiştir. Buna rağmen bugüne kadar Ayasofya etrafında teşekkül eden efsaneler derlenerek bir araya getirilmemiş ve halk bilimsel metotlarla incelenmemiştir. Bu eksikliği giderme adına bir katkı sağlayabilmek için Ayasofya Efsaneleri konulu çalışmamızı gerçekleştirdik.

ferhat-aslan.com